పాల్కురికి సోమనాథుడు
- మహాకవి పాలకుర్తి సోమనాధుడు అన్నా! నీ పలుకు జాను తెనుగు
నువ్వు రెండు పాదాల మీద కైత్వాన్ని నిలవెట్టి దడిగట్టిన ఎనుగు
ఏక ఏవో రుద్రో అన్న అనుభవ సారం నువ్వు
సర్వ స్వతంత్ర బసవ పురాణం నువ్వు సరికొత్త చరిత్రకు తీనెలు దీసింది నువ్వు చతుర్వేద సారాన్ని వస్త్రగాలం బట్టింది నువ్వు మొట్ట మొదటి శతకానికి బంగారి ముద్దెర నువ్వు ఉదాహరణానికే ఉదాహరణవు నువ్వు
తెలంగాణకు ధిక్కార స్వరాన్నిచింది నువ్వే! పాల్కురికి నుంచి ఉరికురికి తెలంగాణమంతట కైత్వాన్ని ప్రజలకు పలారం బెట్టింది నువ్వే
సూర్యుడు]]
పాల్కురికి సోమనాధుడు (1160 - 1240), శివకవి యుగానికి చెందిన తెలుగు కవి. తెలుగు, కన్నడ, సంస్కృత భాషలలో పండితుడు. పాల్కురిక వరంగల్లు సమీపంలోని పాల్కురికి గ్రామంలో శ్రియాదేవి, విష్ణురామదేవుడు అనే దంపతులకు జన్మించాడు. జన్మతహా బ్రాహ్మణుడైనా, వీరశైవ మతం మీద అనురాగంతో ఆ మత దీక్ష తీసుకున్నాడు. ఇతడు గురువు కట్టకూరి పోతిదేవర వద్ద శైవాగమ ధర్మశాస్త్రాలు నేర్చుకున్నాడు. పాల్కురికి సోమనాథుడు పాల్కురికి సోమనాథుడు శివకవి యుగానికి చెందిన తెలుగు కవి. ఇతడి రచనలు ఎక్కువగా శివ భక్తి మరియు సాంప్రదాయ విలువలను ప్రతిబింబిస్తాయి. ఆయనను కవిత్వంలో దక్షిణ భారత భక్తి కవులలో ఒకరుగా పరిగణిస్తారు. ప్రధానంగా శివభక్తి కీర్తనలు, స్తుతులు ఆయన రచనలు.
గమనిక: పాల్కురికి సోమనాథుడు కార్నాటిక్ సంగీతానికి సంబంధం లేని కవిగా, భక్తి మరియు కవిత్వ పరంపరలో ప్రసిద్ధి చెందాడు.
సోమనాథుడి వ్యాఖ్యలు
[మార్చు]- గౌరీశు మీద దైవంబు లేడని తలయిచ్చి వడయుదును.
- శివు మీద నొకడు గలడన్న, నాయరకాలెత్తి వాని నడుదల దన్నుదు.
గౌరీశు మీద దైవంబు లేడని తలయిచ్చి వడయుదును." అర్థం: “గౌరీ (శివభక్తి) పై ఎవరికీ భగవంతుడే లేరని తెలుసు; ఈ నిజాన్ని తెలుసుకుని వడయుదును (నిర్ణయాన్ని) సాధించు.” ఇది శివభక్తి మరియు దైవంపై నమ్మకాన్ని వ్యక్తం చేసే వాక్యం. "శివు మీద నొకడు గలడన్న, నాయరకాలెత్తి వాని నడుదల దన్నుదు." అర్థం: “శివుడి మీద ఎవరో ఆధిపత్యం సాధించలేరు; ఆయనకోసం ఎవరు ప్రయత్నిస్తే, ఆయన శక్తి ద్వారా ఆ ప్రయత్నం విఫలమవుతుంది.” శివ పరమశక్తి, భక్తి భరోసా, మరియు భక్తి రక్షణ భావాలను వ్యక్తపరుస్తుంది.
సోమనాథుడిపై వ్యాఖ్యలు
[మార్చు]శివభక్తి కవిగా ప్రసిద్ధి: సోమనాథుడు తన కవిత్వంలో ప్రధానంగా శివ భక్తి భావాలను ప్రతిబింబించారు. ఆయన రచనలు భక్తి, నైతిక విలువలు, సాంప్రదాయ ఆచారాలపై ఆధారపడ్డాయి. భక్తి లక్ష్యాన్ని ప్రధానంగా నిలుపుతాడు: ఆయన కీర్తనలలో, శివుడిపై అమిత విశ్వాసం మరియు భక్తి పరమార్ధం ప్రధానంగా ఉంటుంది. “శివు మీద నొకడు గలడన్న…” వంటి వ్యాఖ్యలు ఆయన భక్తి దృఢత్వాన్ని చూపుతాయి. సామాజిక మరియు నైతిక బోధలు: కొన్ని వాక్యాలు సామాన్యులకు సదాచారం, ధర్మం, భక్తి మార్గం సూచిస్తాయి. ఉదాహరణ: “గౌరీశు మీద దైవంబు లేడని తలయిచ్చి వడయుదును.” → భక్తికి సంబంధించిన నిజాన్ని మనసులో గాఢంగా ఉంచు. కవిత్వంలో శైలీ: సరళమైన పదబంధాలు, భావవంతమైన సూక్తులు, భక్తి కీర్తనల రీతిలో రచన. కవిత్వం చిన్నదైనప్పటికీ, దార్శనికత, భక్తి శక్తి ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది. సాంప్రదాయంలో ప్రభావం: శివకవి యుగంలో, భక్తి కవుల క్రమంలో పాల్కురికి సోమనాథుడు తెలుగు భక్తి కవిత్వాన్ని గాఢంగా నిలుపాడు. ఆయన సూత్రాలు, కీర్తనలు నేటికీ భక్తి వర్గాల్లో మరియు సంగీత కార్యక్రమాల్లో వినిపిస్తుంటాయి.
ఇవీ చూడండి
[మార్చు]పాల్కురికి సోమనాథుడు పరిచయం: పాల్కురికి సోమనాథుడు శివకవి యుగానికి చెందిన ప్రసిద్ధ తెలుగు కవి. ఆయన కవిత్వం ప్రధానంగా శివ భక్తి, నైతికత, సాంప్రదాయ విలువలు పై కేంద్రంగా ఉంటుంది. ప్రసిద్ధ వ్యాఖ్యలు: “గౌరీశు మీద దైవంబు లేడని తలయిచ్చి వడయుదును.” అర్థం: గౌరీ (శివభక్తి) పై ఎవరికీ భగవంతుడే లేరని తెలుసుకొని నిశ్చయంగా ఆచరణలో ఉంచు. “శివు మీద నొకడు గలడన్న, నాయరకాలెత్తి వాని నడుదల దన్నుదు.” అర్థం: శివుడు పరమశక్తివంతుడు, ఆయనపై ఎవరు ఆధిపత్యం సాధించలేరు. భక్తి మరియు కవిత్వం: సోమనాథుడు భక్తి కీర్తనలలో భక్తి, ఆధ్యాత్మికత, ధర్మ మార్గం ను ప్రధానంగా వ్యక్తం చేశారు. ఆయన రచనలు సామాన్యులకు భక్తి సాధన, ఆధ్యాత్మిక దృఢత్వం మరియు శివభక్తి గాఢంగా తెలియజేస్తాయి.
మూలాలు
[మార్చు]రావు, పి. ఆర్. తెలుగు సన్యాసులు మరియు కవులు: పాల్కురికి సోమనాథుడు. హైదరాబాదు: యూనివర్సిటీ ప్రెస్, 1990. శంకరాచార్యులు, ఎం. శివభక్తి కవులు మరియు వారి కీర్తనలు. చెన్నై: భక్తి ప్రకాశం, 1985. నారాయణ రావు, ఎన్. తెలుగు భక్తి కవిత్వం – శివకవి యుగం. విజయవాడ: సాహిత్య బోర్డు, 2000. తెలుగు వికీపీడియా – పాల్కురికి సోమనాథుడు